Mộc qua có những công dụng gì?

Dược liệu mộc qua là một loại quả đã sấy hoặc phơi khô dùng để làm thuốc, thường được sử dụng trong các bài thuốc đông y với nhiều công dụng tuyệt vời như điều trị đau nhức xương khớp, chấn thương và chứng tiêu chảy do rối loạn tiêu hóa. Để tìm hiểu sâu hơn về công dụng của vị dược liệu này, hãy tham khảo bài viết dưới đây nhé!

  • Tên gọi khác: Tra tử, Toan mộc qua, Thu mộc qua
  • Tên dược: Fructus Chaenomelis
  • Tên khoa học: Chaenomeles lagenaria
  • Họ: Hoa hồng (danh pháp khoa học: Rosaceae)
  • Dược liệu mộc qua là quả phơi/ sấy khô của loài thực vật cùng tên

I. Mô tả dược liệu mộc qua

1. Đặc điểm thực vật của mộc qua

Mộc qua là loài thực vật sống lâu năm, chiều cao trung bình từ 5 – 8m, một số cây có thể cao đến 10m. Các cành non thường có lông nhỏ bao phủ, lá đơn, phiến lá hình trứng, rộng từ 3 – 5mm, dài từ 5 – 8mm, mép lá có răng cưa nhỏ và đều, lá có mặt bóng và màu xanh.

Hoa mọc vào khoảng tháng 4 – 5, mọc đơn độc ở đầu cành. Quả hình trứng dài 10 – 15cm, bên trong có nhân cứng, thịt xốp màu vàng nâu và có mùi thơm.

2. Bộ phận dùng

Quả mộc qua được thu hái để làm thuốc.

3. Mộc qua phân bố ở đâu?

Phân bố nhiều ở các tỉnh thành tại Trung Quốc như Giang Tây, Hồ Bắc và Giang Tô. Hiện nay nước ta chưa thể trồng dược liệu này mà chủ yếu phải nhập khẩu từ Trung Quốc.

4. Thu hái – sơ chế

Thu hái khi vỏ quả chuyển sang màu vàng xanh (thường là khoảng tháng 8 hằng năm). Sau khi hái về đem rửa sạch và đun sôi với nước trong 5 phút. Vớt quả ra và đem phơi cho đến khi vỏ ngoài có vân nhăn, chẻ dọc làm 2 và phơi khô hoàn hoàn để dùng dần.

Ngoài ra có thể bào chế dược liệu theo những cách sau đây:

  • Dùng dao bằng đồng bỏ hạt và vỏ, sau đó trộn với sữa bò trong vòng 3 giờ rồi đem phơi khô, dùng dần.
  • Ngâm với nước trong khoảng 1 ngày, sau đó đem hấp mềm. Vừa hấp vừa thái phiến vì quả để nguội sẽ khó thái và dễ bị vụn.
  • Đem chẻ dọc quả làm hai, rửa sạch, ủ qua một đêm, sau đó thải mỏng và phơi khô. Nếu dùng số lượng ít, có thể đập dập rồi đem sắc với các dược liệu khác.
  • Lấy quả đã khô đem tẩm nước, ủ một ngày cho mềm, vừa đồ vừa thái. Tẩm rượu sao hoặc phơi khô rồi dùng sống.
  • Đem quả mới hái về đun sôi trong khoảng 5 – 10 phút. Sau đó lấy ra, phơi cho vỏ nhăn và cắt dọc thành 2 – 4 miếng. Tiếp tục phơi cho đến khi vỏ chuyển sang màu đỏ là dùng được.

5. Bảo quản

Để nơi thoáng gió và khô ráo để tránh mốc mọt. Thường xuyên sấy hơi diêm sinh để tránh hư hại.

6. Thành phần hóa học của mộc qua

Quả mộc qua chứa thành phần hóa học đa dạng, bao gồm Oleanolic acid, Malic acid, Citric acid, Tartaric acid, Tanin, Saponin 2%, Fructose, Flavonoid,…

II. Vị thuốc mộc qua

1. Tính vị

Vị chua, tính mát, khí ôn, không độc.

2. Quy kinh

Quy vào kinh Tỳ, Can, Phế, Thận và Vị.

3. Tác dụng dược lý của dược liệu mộc qua

– Theo Đông Y:

  • Tác dụng: Hòa Vị, hoạt lạc, hóa thấp, tiêu viêm, bình Can, khu phong cường tráng, trấn thống và thư cân.
  • Chủ trị: Thổ tả rút gân, kiết lỵ, tiêu chảy, nôn mửa ra chất chua, phong thấp.

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Dược liệu có tác dụng bảo vệ tế bào gan và hạ men gan SGPT, SGOT.
  • Nước sắc từ mộc qua có tác dụng giảm viêm ở chuột nhắt bị viêm khớp do chích protein.

4. Cách dùng – liều lượng

Mộc qua được dùng ở dạng sắc uống, tán bột, làm hoàn, cao lỏng, ngâm rượu,…. Ngày dùng từ 6 – 12g (khô) và 50 – 100g/ ngày (tươi). Có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với nhiều dược liệu khác – tùy vào mục đích sử dụng.

III. Những điều cần chú ý khi dùng mộc qua

  • Hiện nay trên thị trường có khá nhiều dược liệu có tên mộc qua. Vì vậy bạn nên thận trọng khi lựa chọn để tránh tình trạng nhầm lẫn hoặc mua phải hàng không chất lượng.
  • Ăn nhiều mộc qua sẽ gây bí tiểu và làm hại răng do dược liệu có vị chua.
  • Thương thực mà Tỳ Vị chưa hư, trường vị có tích trệ không nên dùng dược liệu.
  • Một số bài thuốc từ mộc qua chứa dược liệu gây hư thai, do đó phụ nữ mang thai không tự ý áp dụng các bài thuốc nói trên.

Hy vọng với một số thông tin về cây dược liệu Mộc qua mà chúng tôi vừa cung cấp, sẽ giúp bạn có thêm những kiến thức bổ ích về vị dược liệu này. 

Nếu có nhu cầu mua các sản phẩm rượu của Thiên Hữu liên hệ địa chỉ: 35/2 Nguyễn Lương Bằng, Xã Hòa Thắng, Tp. Buôn Ma Thuột, Tỉnh Đắk Lắk. Hotline: 0262.37.07.307 – 0933.958.588.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *